Nhiều du khách quốc tế bày tỏ sự ngạc nhiên trước văn hóa chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam. Họ nhận thấy một mô hình mà nhiều người xem việc phụng dưỡng cha mẹ khi về già là trách nhiệm tự nhiên của con cái, đôi khi được ví như một “gói bảo hiểm hưu trí” truyền thống.

Sự khác biệt văn hóa trong chăm sóc người cao tuổi

Những quan sát này đến từ trải nghiệm thực tế của các chuyên gia nước ngoài. Ví dụ, một doanh nhân người Australia đã nhận thấy sự gắn kết và vai trò của cả ba thế hệ cùng chung sống tại nhiều gia đình Việt Nam sau khi cha mẹ nghỉ hưu. Ông ấn tượng với việc các thành viên coi việc chăm sóc cha mẹ là điều hiển nhiên.

Điều này khác biệt đáng kể so với mô hình ở Australia, nơi sự độc lập tài chính của người cao tuổi được xây dựng chủ yếu thông qua quỹ hưu trí bắt buộc do người sử dụng lao động đóng góp ngay từ khi đi làm. Hệ thống này giúp người dân tích lũy và có thể tiếp cận nguồn tiền sau tuổi 60 nếu đủ điều kiện.

Vai trò của gia đình trong mạng lưới an sinh xã hội

Sự khác biệt về hệ thống hỗ trợ tài chính đã dẫn đến sự khác biệt lớn trong cách người dân chuẩn bị cho tuổi già. Tại Việt Nam, vai trò của gia đình được xem là điểm tựa chủ yếu khi các mạng lưới an sinh chưa bao phủ rộng.

Các số liệu nghiên cứu chỉ ra rằng một tỷ lệ đáng kể người cao tuổi nhận hỗ trợ tài chính từ con cái. Tương tự, việc chăm sóc sinh hoạt hàng ngày cũng phần lớn do con cháu đảm nhiệm, thay vì sử dụng dịch vụ chăm sóc thuê ngoài.

Về mặt hệ thống, số liệu cho thấy chỉ một bộ phận người cao tuổi có lương hưu hoặc trợ cấp chính thức. Điều này càng nhấn mạnh vai trò không thể thiếu của các mối quan hệ gia đình trong việc duy trì cuộc sống ổn định khi về già.

Những thách thức và sự thay đổi trong cấu trúc gia đình

Tuy nhiên, bối cảnh xã hội hiện đại đang đặt ra nhiều áp lực mới lên mô hình truyền thống này. Các nghiên cứu chỉ ra rằng vai trò của người cao tuổi chưa được đánh giá đầy đủ, đồng thời các yếu tố kinh tế cũng tác động mạnh mẽ đến khả năng tự chủ tài chính.

Bên cạnh đó, sự thay đổi trong cấu trúc gia đình – với tỷ lệ phụ nữ tham gia thị trường lao động ở mức cao và xu hướng người trẻ sống xa quê – khiến việc duy trì vai trò chăm sóc truyền thống trở nên khó khăn hơn.

Trong bối cảnh này, các vấn đề liên quan đến quyền lợi công dân cũng cần được chú trọng. Ví dụ, khi có nhu cầu làm việc tại Việt Nam, việc nắm rõ thủ tục cấp mới giấy phép lao động cho người nước ngoài tại việt nam là một phần của việc ổn định cuộc sống và công việc.

Giải pháp cần thiết: Chia sẻ trách nhiệm an sinh

Các chuyên gia nhận định rằng, để đảm bảo chất lượng cuộc sống khi về già, giải pháp không thể chỉ đổ dồn lên vai trò của cha mẹ hay con cái. Cần có sự chung tay giữa cá nhân, gia đình và hệ thống an sinh xã hội.

Để giảm bớt gánh nặng cho các gia đình, việc phát triển các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi chuyên nghiệp, trung tâm sinh hoạt cộng đồng liên thế hệ và đội ngũ chăm sóc cá nhân có trả phí là vô cùng cần thiết. Đồng thời, hệ thống lương hưu và phúc lợi cũng cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với tốc độ già hóa dân số.

Tóm lại, việc chuẩn bị cho tuổi già đòi hỏi một cái nhìn toàn diện hơn, vượt ra ngoài khuôn khổ văn hóa truyền thống để xây dựng một mạng lưới hỗ trợ bền vững cho mọi thế hệ.

Nguồn: VnExpress

Nguồn thông tin: VnExpress. Bài viết được biên tập lại từ nguồn công khai.