Kết luận điều tra bổ sung vụ án tại Công ty Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ban hành kết luận điều tra bổ sung đối với vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM) cùng các đơn vị liên quan. Kết quả này tiếp tục đề nghị truy tố 31 bị can về tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.

Các cá nhân và nhóm đối tượng bị đề nghị truy tố

Trong số các bị can được đề nghị truy tố là ông Mai Văn Tinh, cựu Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Thép Việt Nam (VNS), cùng nhiều cựu lãnh đạo doanh nghiệp này. Các cá nhân khác liên quan bao gồm ông Đậu Văn Hùng – nguyên Tổng giám đốc VNS; các cựu thành viên HĐQT như Đặng Thúc Kháng, Nguyễn Minh Xuân, Lê Phú Hưng và ông Nguyễn Trọng Khôi – nguyên Phó tổng giám đốc VNS.

Ngoài ra, kết luận điều tra bổ sung còn xác định trách nhiệm của nhiều cá nhân khác. Ví dụ, Lê Xuân Tuấn, nguyên Giám đốc Công ty Khoáng sản Lào Cai, bị xác định đã tham gia đàm phán và thống nhất giao KISC thực hiện gói thầu EPC với giá 160 triệu USD trước khi VTM hoàn tất việc lập, thẩm định tổng mức đầu tư dự án.

Diễn biến phức tạp của gói thầu EPC

Vụ việc liên quan đến dự án Nhà máy gang thép Lào Cai tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, với tổng vốn đầu tư ban đầu hơn 2.430 tỉ đồng. VTM được thành lập dựa trên sự hợp tác giữa VNS, Công ty Khoáng sản Lào Cai (LAMICO) và Công ty KISC của Trung Quốc.

Gói thầu EPC số 2 liên quan đến thiết kế, cung cấp thiết bị, vật tư, xây dựng và lắp đặt dây chuyền luyện gang, luyện thép. Ban đầu, gói thầu được tổ chức đấu thầu quốc tế với giá khoảng 98,7 triệu USD. Tuy nhiên, sau khi dự án điều chỉnh nhiều hạng mục kỹ thuật, VTM đã thuê Công ty Infisco rà soát tổng mức đầu tư và tính toán lại giá gói thầu.

Quá trình này dẫn đến việc các bên liên quan phải xác định lại giá trị hợp đồng. Các báo giá từ nhà thầu Trung Quốc dao động trong khoảng 116 đến 140 triệu USD, trong khi đơn vị tư vấn SOFRECO của Pháp tính toán mức giá khoảng 164,5 triệu USD. Cuối cùng, Infisco xác định giá gói thầu khoảng 157,6 triệu USD.

Cựu lãnh đạo Tổng công ty Thép Việt Nam phê duyệt gói thầu 160 triệu USD, thiệt hại hơn 532 tỉ — ảnh 2

Xác định thiệt hại tài sản nhà nước

Theo kết luận điều tra lần đầu ngày 23-4-2009, ông Đậu Văn Hùng đã ký tờ trình đề nghị HĐQT VNS thông qua giá gói thầu EPC là 128 triệu USD. Sau đó, ông Mai Văn Tinh ký nghị quyết thông qua mức giá này.

Tuy nhiên, đến cuối tháng 6-2009, KISC đã chào giá khoảng 159,4 triệu USD, cùng thời điểm bốn nhà thầu Trung Quốc khác đưa ra mức giá từ 126 đến 143,8 triệu USD. Đáng chú ý, báo cáo của Tổng giám đốc VTM khi đó đánh giá mức giá hợp lý chỉ khoảng 130-135 triệu USD.

Kết luận điều tra bổ sung xác định tổng thiệt hại của gói thầu EPC là hơn 532,2 tỉ đồng. Trong đó, phần thiệt hại tài sản nhà nước được cơ quan điều tra xác định sau khi rà soát cơ cấu sở hữu vốn là hơn 241 tỉ đồng.

Cựu lãnh đạo Tổng công ty Thép Việt Nam phê duyệt gói thầu 160 triệu USD, thiệt hại hơn 532 tỉ — ảnh 3

Các hành vi sai phạm khác và đề nghị truy tố

Ngoài vấn đề gói thầu EPC, cơ quan điều tra còn đề nghị truy tố các bị can liên quan đến hoạt động mua bán quặng sắt, mua than cốc, quản lý tài sản và các hành vi nhận hối lộ tại VTM. Cụ thể, Bùi Thanh Bình, nguyên Tổng giám đốc VTM, bị đề nghị truy tố về ba tội danh với tổng thiệt hại hơn 481 tỉ đồng.

Đáng chú ý, kết luận điều tra cũng xác định hành vi lợi dụng mối quan hệ để hưởng lợi. Nguyễn Ngọc Khiêm đã được xác định là người lợi dụng ảnh hưởng từ cựu Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Nguyễn Văn Vịnh để tác động lãnh đạo tỉnh cấp hạn ngạch xuất khẩu quặng cho doanh nghiệp, qua đó hưởng lợi hơn 6,1 tỉ đồng.

Trách nhiệm pháp lý và các sai phạm khác

Cơ quan điều tra cũng đề nghị truy tố hai cựu lãnh đạo tỉnh Lào Cai là ông Lê Ngọc Hưng và ông Đỗ Trường Giang về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Các bị can liên quan đến nhóm sai phạm quản lý tài sản nhà nước tại dự án Nhà máy gang thép Lào Cai bị cáo buộc gây thiệt hại hơn 241 tỉ đồng.

Các cơ quan điều tra cũng đã chỉ ra các vấn đề về việc xác định thời điểm thoái vốn nhà nước, yêu cầu xem xét theo từng giai đoạn gắn với hành vi vi phạm và thời điểm phát sinh thiệt hại. Các vụ án phức tạp như thế này cho thấy sự cần thiết phải nắm rõ tổng hợp các hình thức lừa đảo mới để phòng ngừa.