Hội đồng Nhân dân TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết về cơ chế và chính sách đặc thù nhằm xử lý các vi phạm liên quan đến đất đai và trật tự xây dựng tại một số dự án lớn, bao gồm cả các tổ hợp chung cư thuộc khu vực Linh Đàm. Nghị quyết này quy định rõ trách nhiệm tài chính của chủ đầu tư đối với các sai phạm.

Phân loại công trình và nguyên tắc xử lý

Theo nghị quyết, các hạng mục xây dựng được xác định sai quy hoạch hoặc giấy phép sẽ được rà soát và phân thành hai nhóm: những phần được cho phép tồn tại có điều kiện, hoặc phải tiến hành phá dỡ. Đối với các khu vực được phép tồn tại, ngay cả các căn hộ hay diện tích vi phạm ở khối đế, tầng kỹ thuật vẫn cần di dời để đảm bảo công năng theo quy hoạch ban đầu hoặc chuyển đổi sang chức năng công cộng. Nguyên tắc cốt lõi là chủ đầu tư phải tự chịu trách nhiệm tài chính và khắc phục mọi hậu quả phát sinh từ hành vi vi phạm của mình; ngân sách nhà nước sẽ không chi trả các khoản này, trừ khi pháp luật có quy định khác.

Các văn bản liên quan đến việc xử lý vi phạm đất đai cần được cập nhật theo các quy định mới nhất, ví dụ như Văn bản hợp nhất 73/2026/VBHN-NĐ-BNNMT Quy định xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực đất.

Năm nghĩa vụ tài chính chủ đầu tư phải thực hiện

Nghị quyết xác định năm nhóm trách nhiệm mà chủ đầu tư buộc phải hoàn thành. Thứ nhất là bồi thường và hỗ trợ cho cư dân bị di dời, với kinh phí do chủ đầu tư đảm bảo bằng tiền theo mức giá thẩm định của thành phố. Cư dân chỉ cần bàn giao nhà sau 90 ngày kể từ khi nhận đủ tiền bồi thường. Đặc biệt, nghĩa vụ này được ưu tiên thực hiện trước các khoản nộp lợi bất hợp pháp và tài chính về đất đai.

Thứ hai là việc nộp lại số lợi bất hợp pháp phát sinh từ diện tích xây vượt quy hoạch. Khoản này được tính toán dựa trên diện tích vi phạm tăng thêm, đơn giá xây dựng tại thời điểm sử dụng thực tế, nhân với 50%, và nộp trực tiếp vào ngân sách thành phố.

Thứ ba là nghĩa vụ tài chính về đất đai, xác định theo bảng giá đất của thành phố tại thời điểm công trình đi vào hoạt động. Về chi phí khắc phục và cải tạo hạ tầng (như cấp điện, nước, trường học), chủ đầu tư phải thực hiện hoàn trả hoặc chuyển đổi chức năng theo yêu cầu; đồng thời, họ cũng chịu trách nhiệm xây dựng các hạng mục hạ tầng kỹ thuật thiết yếu.

Trách nhiệm phá dỡ và cơ chế bảo đảm

Đối với những công trình buộc phải phá dỡ, chủ đầu tư phải tự lập phương án, tổ chức thi công và chịu toàn bộ chi phí. Trong vòng 30 ngày kể từ khi quyết định có hiệu lực, họ phải chọn đơn vị tư vấn và công khai kế hoạch di dời. Nếu không tự giác chấp hành, UBND cấp xã sẽ tiến hành cưỡng chế và chủ đầu tư vẫn phải thanh toán toàn bộ chi phí này.

Nghị quyết cũng thiết lập cơ chế bảo đảm khi chủ đầu tư không thực hiện nghĩa vụ. Trong trường hợp này, UBND thành phố có quyền sử dụng nguồn tài sản hoặc nguồn kinh phí đã được đảm bảo của chủ đầu tư để thay thế việc thực hiện các nghĩa vụ bồi thường hay bổ sung hạ tầng.

Quan điểm chuyên gia về quyền lợi người dân

Các chuyên gia nhận định rằng, trong quá trình xử lý sai phạm, cần đặt quyền lợi của những người mua nhà ngay tình và thiện chí lên hàng đầu. Luật sư Trương Thanh Đức nhấn mạnh rằng những cư dân này không có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ pháp lý phức tạp của dự án. Tương tự, luật sư Hoàng Hà đề xuất nghiên cứu cơ chế tách biệt giữa việc cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu cho người mua hợp pháp và nghĩa vụ tài chính mà chủ đầu tư phải nộp cho Nhà nước.

GS Đặng Hùng Võ cũng khẳng định rằng khi các cơ quan có thẩm quyền đã xác định rõ trách nhiệm, doanh nghiệp không thể viện lý do khó khăn tài chính để né tránh nghĩa vụ. Ông nhấn mạnh cần áp dụng biện pháp đủ nghiêm minh để buộc chủ đầu tư thực hiện đúng trách nhiệm với người dân.

Nguồn: Dân trí

Nguồn thông tin: Dân trí. Bài viết được biên tập lại từ nguồn công khai.