Thói quen sử dụng vòi xịt hay giấy vệ sinh không chỉ là vấn đề văn hóa mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ lịch sử thiết kế nhà tắm và các quy chuẩn kỹ thuật của từng khu vực. Tại nhiều nơi ở châu Á, nước được xem là phương tiện làm sạch chính, trong khi giấy chủ yếu dùng để thấm khô.

Sự khác biệt về thói quen vệ sinh toàn cầu

Các quốc gia có sự đa dạng rõ rệt trong việc lựa chọn dụng cụ vệ sinh. Tại Đông Nam Á, vòi xịt cầm tay nối trực tiếp với đường nước cạnh bồn cầu rất phổ biến. Tương tự, ở Nam Á và Trung Đông, việc dùng vòi xịt hoặc bình đựng nước gắn liền với thói quen sinh hoạt và cả quy định tôn giáo.

Trong khi đó, Nhật Bản và Hàn Quốc lại ưa chuộng các loại bồn cầu điện tử tích hợp vòi phun tự động. Những thiết bị này cho phép người dùng điều chỉnh áp lực, nhiệt độ nước, tính năng sưởi ghế và thậm chí là sấy khô. Dù có nhiều kiểu dáng khác nhau, điểm chung của các khu vực này là quan niệm rằng việc làm sạch bằng nước hiệu quả hơn và ít gây ma sát hơn so với giấy.

Rào cản lịch sử và quy chuẩn kỹ thuật tại phương Tây

Tại Anh và Mỹ, thói quen dùng giấy vệ sinh đã được duy trì qua nhiều thế hệ do những rào cản về mặt quy chuẩn kỹ thuật và lịch sử thiết kế phòng tắm. Mô hình phòng tắm tiêu chuẩn ở Mỹ vào cuối thế kỷ 19 chỉ bao gồm chậu rửa, bồn cầu và bồn tắm.

Các thiết bị như bidet truyền thống không nằm trong cấu trúc ban đầu vì chúng đòi hỏi diện tích lớn và hệ thống cấp thoát nước riêng. Khi hàng triệu căn nhà đã được xây dựng theo mô hình này, việc lắp đặt thêm các thiết bị phức tạp trở nên tốn kém.

Ở Anh, việc sử dụng vòi xịt cầm tay còn gặp phải quy định kỹ thuật khắt khe từ tổ chức Water Regs UK. Thiết bị này có nguy cơ ô nhiễm chất lỏng cấp 5 vì đầu vòi có thể tiếp xúc với bồn cầu, khiến nước bẩn có khả năng chảy ngược vào hệ thống cấp nước chung. Để lắp đặt an toàn, cần các cơ chế chống chảy ngược chuyên dụng, làm tăng chi phí.

So sánh về mặt tài nguyên và sức khỏe

Về khía cạnh tiêu thụ tài nguyên, một báo cáo năm 2024 của Hội đồng Bảo vệ Tài nguyên Thiên nhiên Mỹ (NRDC) chỉ ra sự chênh lệch lớn: mỗi lần sử dụng bidet ước tính tốn từ 0,49 đến 0,64 lít nước, trong khi việc sản xuất một cuộn giấy vệ sinh từ bột gỗ lại cần tới 23 lít nước.

Về mặt sức khỏe, bác sĩ Cindy Kin, chuyên gia phẫu thuật đại trực tràng tại Đại học Stanford (Mỹ), nhận định rằng rửa bằng nước giúp giảm ma sát, đặc biệt hữu ích cho những người bị kích ứng. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa hiện tại vẫn chưa đủ để khẳng định bidet hoàn toàn vệ sinh hơn giấy.

Sự đa dạng địa phương thay vì đối lập Đông – Tây

Điều đáng chú ý là sự khác biệt về thói quen này không hẳn là một cuộc đối lập giữa Đông và Tây. Thực tế, việc dùng nước vệ sinh bằng bidet đã có lịch sử lâu đời ở châu Âu; ví dụ, bidet bằng sứ vẫn phổ biến tại Italy, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha.

Sự khác biệt chủ yếu nằm ở thói quen địa phương. Ngoài ra, các thiết bị vòi xịt cầm tay hiện đại cũng rất gọn nhẹ, phù hợp với những phòng tắm có diện tích nhỏ và có thể được dùng để vệ sinh cả bồn cầu hay sàn nhà.

Trong bối cảnh người dân quan tâm đến việc duy trì các tiện ích cơ bản trong nhà ở, ngay cả những thủ tục hành chính như đăng ký lại khai sinh cho người cao tuổi cũng là minh chứng cho việc thói quen sống gắn liền với cấu trúc cơ sở vật chất.

Nguồn: Ngọc Ngân (Theo Guardian, BBC, Smithsonian)

Nguồn thông tin: VnExpress. Bài viết được biên tập lại từ nguồn công khai.