Vụ việc tranh chấp quyền sử dụng đất liên quan đến tài sản thờ cúng tại Tây Ninh là một ví dụ điển hình về cách giải quyết các vấn đề phức tạp phát sinh từ thời gian dài, đặc biệt khi không có văn bản di chúc rõ ràng.

Quá trình xác lập và thay đổi diện tích đất

Câu chuyện bắt đầu từ năm 1990, sau khi cha của bà T. qua đời mà không để lại di chúc. Đến năm 1993, mẹ và các con đã tổ chức họp gia đình và lập văn bản phân chia tài sản. Theo thỏa thuận này, một khu đất ban đầu rộng khoảng 1.800m2 được giữ lại với mục đích thờ cúng tổ tiên và giao cho người con út là ông L. quản lý.

Sau đó, vào ngày 1/12/1994, mẹ bà T. đã lập di chúc liên quan đến nhà đất, trong đó tiếp tục xác nhận việc giao tài sản này cho ông L. quản lý và sử dụng để thờ cúng tổ tiên. Sau giai đoạn này, căn nhà gỗ cũ được tháo dỡ để xây dựng nhà cấp 4. Khi một phần diện tích đất bị chuyển nhượng và một phần khác bị Nhà nước thu hồi làm đường, diện tích còn lại theo đo đạc thực tế là 981,7m2.

Các giai đoạn pháp lý và tranh chấp phát sinh

Năm 1998, ông L. được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với diện tích ghi trên giấy là 948m2. Đến năm 1999, mẹ bà T. qua đời. Ông L. cùng vợ tiếp tục quản lý và thực hiện việc thờ cúng tại khu đất này.

Tranh chấp nảy sinh sau khi ông L. qua đời vào năm 2018 mà không để lại di chúc. Vợ ông đã làm thủ tục chuyển tên quyền sử dụng đất sang con trai, hành động này vấp phải sự phản đối từ bà T. và các thành viên khác trong gia đình.

Năm 2020, bà T. đã khởi kiện yêu cầu công nhận diện tích đất là tài sản dùng vào việc thờ cúng và giao cho các đồng thừa kế quản lý. Ngược lại, vợ ông L. lập luận rằng di chúc của mẹ chồng đã để lại nhà đất cho chồng bà. Con trai bà cũng ủng hộ quan điểm này.

Phán quyết tại Tòa án cấp cao

Tại phiên tòa sơ thẩm, TAND tỉnh Tây Ninh đã không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà T. Tuy nhiên, khi có kháng cáo, TAND cấp cao tại TP.HCM đã xem xét kỹ lưỡng văn bản phân chia tài sản năm 1993 và di chúc năm 1994.

Hội đồng xét xử (HĐXX) nhận định rằng:

• Văn bản năm 1993 thể hiện sự thống nhất của các thành viên gia đình về việc giữ lại đất làm nơi thờ cúng và giao người con út quản lý, phù hợp với quy định tại Điều 21 Pháp lệnh Thừa kế năm 1990.
• Di chúc năm 1994 vẫn thể hiện mục đích giao tài sản cho ông L. quản lý, sử dụng để thờ cúng tổ tiên, chứ không phải chuyển quyền sử dụng đất thành tài sản riêng của ông.

Kết quả và kiến nghị pháp lý

Do đó, Tòa phúc thẩm đã chấp nhận kháng cáo, sửa bản án sơ thẩm. HĐXX xác định diện tích 981,7m2 là di sản dùng vào việc thờ cúng và giao cho năm đồng thừa kế còn sống quản lý.

Hơn nữa, HĐXX cũng kiến nghị cơ quan có thẩm quyền thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông L. năm 1998 để cấp lại cho năm người theo quy định. Đối với căn nhà cấp 4 trên đất, Tòa chưa xem xét vì các bên chưa yêu cầu giải quyết.

Vụ án này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xác lập văn bản thỏa thuận và di chúc rõ ràng về mục đích sử dụng tài sản chung, đặc biệt là tài sản thờ cúng. Trong bối cảnh pháp lý phức tạp, người dân cần nắm vững các quy định về thừa kế đất đai không có di chúc mới nhất để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Nguồn: VietnamNet

Nguồn thông tin: VietnamNet. Bài viết được biên tập lại từ nguồn công khai.