Vấn đề xác lập quyền sử dụng đất đai luôn là một chủ đề nhạy cảm, đặc biệt khi tài sản gắn liền với lịch sử gia đình và các mối quan hệ hôn nhân phức tạp. Một vụ việc điển hình tại tỉnh Gia Lai đã phơi bày những tranh chấp sâu sắc liên quan đến nguồn gốc đất đai được giao khoán từ hợp tác xã.

Bối cảnh phát sinh tranh chấp

Theo trình bày, khu đất có nguồn gốc là diện tích nông nghiệp do hợp tác xã địa phương giao khoán cho hộ gia đình ông S. Việc quản lý và sử dụng đất đã trải qua nhiều giai đoạn với sự tham gia của các thành viên trong gia đình.

Năm 1995, gia đình đã giao phần đất này cho con trai là anh H. quản lý canh tác. Sau đó, vào năm 2007 và tiếp tục năm 2018, vợ chồng anh H. đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) trên các diện tích khác nhau.

Bà T., người vợ thứ hai của ông S., đã khởi kiện yêu cầu hủy bỏ hai sổ đỏ này, đòi trả lại toàn bộ diện tích và phân chia tài sản chung. Ngược lại, anh H. lập luận rằng năm 1987, ông S. đã chia cho mình một thửa đất để tự lập kinh tế, và sau khi kết hôn năm 1991, vợ chồng anh tiếp tục quản lý, sử dụng và thực hiện nghĩa vụ thuế liên quan đến phần đất này.

Đại diện hợp tác xã xác nhận việc giao khoán ban đầu cho hộ ông S. Tuy nhiên, hồ sơ vụ việc chưa có căn cứ văn bản nào chứng minh việc ông S. tặng cho đất cho anh H. hoặc sự đồng ý của các thành viên khác trong gia đình.

Trong những trường hợp tranh chấp liên quan đến nguồn gốc và thủ tục pháp lý phức tạp như thế này, người dân cần nắm rõ thủ tục khởi kiện tranh chấp đất đai theo quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Diễn biến xét xử qua các cấp

Tại phiên tòa sơ thẩm, TAND tỉnh Gia Lai đã không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà T., bao gồm việc hủy sổ đỏ và phân chia tài sản chung. Tuy nhiên, khi không đồng tình với phán quyết này, bà T. đã kháng cáo. Sau đó, Viện trưởng Viện KSND cấp cao tại Đà Nẵng cũng có quyết định kháng nghị toàn bộ bản án sơ thẩm.

Phân tích của Tòa phúc thẩm

Tại phiên phúc thẩm, TAND cấp cao tại Đà Nẵng đã xác định hai thửa đất tranh chấp này có nguồn gốc từ việc hợp tác xã giao khoán cho hộ gia đình ông S. vào năm 1992.

Tòa nhận định rằng quyền sử dụng đất được xem là tài sản chung của cả hộ gia đình, bao gồm bà T. và anh H., với tổng số thành viên là 8 người. Hội đồng xét xử chỉ ra rằng việc vợ chồng anh H. tự kê khai, đăng ký quyền sử dụng đất mà không có sự đồng ý của các thành viên trong hộ là không phù hợp với quy định pháp luật.

Kết quả và phương án phân chia

Do những nhận định trên, Tòa phúc thẩm đã chấp nhận kháng cáo của bà T. và kháng nghị của Viện trưởng Viện KSND cấp cao tại Đà Nẵng, từ đó sửa bản án sơ thẩm.

Tòa xác định quyền sử dụng đất tranh chấp là tài sản chung hộ gia đình và quyết định phân chia theo phương án phù hợp với kết quả thẩm định tại chỗ cũng như quy định của UBND tỉnh Gia Lai về diện tích tối thiểu được tách thửa nông nghiệp (là 500m2).

Tòa ghi nhận sự tự nguyện của bà T. trong việc tham gia phân chia và xem xét công sức quản lý, gìn giữ, cải tạo đất của anh H. Khi đó, tổng diện tích đất giao cho vợ chồng anh H. theo phương án phân chia là 1.264m2.

Cuối cùng, TAND cấp phúc thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà T., quyết định phân chia quyền sử dụng đất và tuyên hủy hai giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp cho vợ chồng anh H. vào các năm 2007 và 2018.

Nguồn: (Tham khảo Bản án số 227/2025/DS-PT ngày 28/5/2025 của TAND cấp cao tại Đà Nẵng)

Nguồn thông tin: VietnamNet. Bài viết được biên tập lại từ nguồn công khai.